سرود زرتشت
تارنگاری درباره ی زرتشت ، زرتشتیان و مطالب پیرامون آنها
پیوند به سرود زرتشت
صفحات وبلاگ
نویسنده: بیژن - ۱۳۸٤/۳/۱٦


«ارداویرافنامه» یکی از محبوب ترین متون داستانی پهلوی ساسانی یا فارسی میانه زرتشتی، ویراسته و برگردانِ کیخسرو دستور جاماسپ جی جاماسپ آسا با مقدمه دکتر کتایون مزداپور از انتشارات توس است.
«ارداویرافنامه» از معدود متون پهلوی است که در سده های بعد به دلیل محبوبیتش در میان مردم، به کرات رونویسی شد. «ارداویرافنامه» داستانی دینی است که در آن قدیسی به نام «ویراف» یا «ویراز» به بهشت، دوزخ و برزخ سفر می کند تا در باب درستی آداب و رسوم و آیین ها و تفسیرهای مذهبی دین زرتشتی اطمینان حاصل کند. «ویراف» بدین منظور از سوی روحانیون و موبدان دین بهی مامور این سفر معنوی هفت روزه می شود.

 «ارداویرافنامه» داستانی دینی است که در آن قدیسی به نام «ویراف» یا «ویراز» به بهشت، دوزخ و برزخ سفر می کند تا در باب درستی آداب و رسوم و آیین ها و تفسیرهای مذهبی دین زرتشتی اطمینان حاصل کند.

در این سفر روان «ارداویراف» از تن او جدا می شود و هر روز به مکانی از عالم (بهشت، دوزخ و برزخ) سفر می کند. او از پل «چینود» که بعدها در دین اسلام به نام «پل صراط» از آن یاد می شود می گذرد؛ با بوی خوش بهشت به آنجا کشانده می شود و جایگاه روان پرهیزکاران بهشتی را با راهنمایی سروش اشو و ایزد آذر می بیند، سپس به برزخ یا «همستگان» کشانده می شود و از آنجا همچنان با راهنمایی سروش اشو و ایزد آذر با «بوی بد» و «باد سرد» به دوزخ کشیده می شود. جایی که مردمان بر سر عهد و پیمان خود نبودند یا دین زشت را تابعیت نمی کردند. از نظر «ارداویراف» سه روزی که او به دیدار از روان دوزخیان می گذراند به اندازه نه هزار سال می گذرد. او شاهد کیفر گناهکاران دوزخ بود. بیشترین گناهکاران کسانی بودند که به گناه «خیانت و پیمان شکنی» آلوده شده بودند. «ارداویرافنامه» دارای فهرستی از عناوین کارهای نیک و کارهای بد است.
بدین ترتیب، روان «ارداویراف» این روحانی که از سوی دیگر روحانیون و موبدان به این سفر معنوی ماموریت یافته بود، پس از هفت روز به تن خود باز می گردد.
«ارداویراف» پس از پیوستن به تن خود، کاتبی را فرا می خواند تا شرح سفر خود را بنویسد و آن را «ارداویرافنامه» بنامد.
دکتر «کتایون مزداپور» زمان تالیف نسخه اولیه این داستان را به اواخر دوره ساسانیان نزدیک می داند و نه بیشتر. اما به نظر می رسد که بازنویسی این داستان خیالی _ دینی در حدود سده سوم هجری در ایران صورت گرفته باشد. از آن زمان تاکنون به دلیل محبوبیت و اقبال نزد مردم بارها و بارها بازنویسی شده است. اما مضمون داستان یعنی سفر روان یک روحانی به عوالم بهشت، دوزخ و برزخ و بازدید از نتایج اعمال نیک و بد انسان، در ایران سابقه کهن تری از زمان تالیف «ارداویرافنامه» دارد. دکتر کتایون مزداپور در مقدمه این کتاب در این باره آورده است: «

 از نظرگاه تاریخی، تصور رفتن به دنیای پس از مرگ در زندگانی و ‌آوردن خبری از آن، در ایران سابقه دارد.

نخستین آنها در آیین زرتشتی به زمانی منسوب است که پیامبر گشتاسب شاه را به دین دعوت می کند. هیچ استدلالی گشتاسب را به شوق نمی آورد جز آن که او را در رویا و خلسه به جهان دیگر می برند و جایگاه بهشتی او را پس از پذیرفتن دین در آن جهان باقی نشانش می دهند. از آن پس است که گشتاسب دین می پذیرد ...


مورد دیگر که تاریخ تقریبی آن را می دانیم (کتیبه کرتیر در سر مشهد احتمالا در 290 میلادی و یا به احتمال ضعیف تر، در اوایل سلطنت بهرام سوم نوشته شده است) به کریتر، روحانی زمان اردشیر یکم ساسانی تا بهرام، پسر بهرام (بهرام دوم؛ 276 _ 292) و بهرام سوم نیز نرسی باز می گردد.

در کتیبه های کرتیر، در سر مشهد و نقش رست

 «ارداویرافنامه» به دلیل شباهت مضمونی بسیار، با «کمدی الهی» نوشته شاعر بزرگ ایتالیا دانته آلیگیری مقایسه می شود..

م و نقش رجب به کشف و شهودی اشاره شده است که با ارداویرافنامه شباهت تام دارد.»

«ارداویرافنامه» به دلیل شباهت مضمونی بسیار، با «کمدی الهی» نوشته شاعر بزرگ ایتالیا دانته آلیگیری نیز مقایسه می شود. از «ارداویرافنامه» تحریرهای پهلوی، پازند، سانسکریت و گجراتی وجود دارد که نشان محبوبیت این متن در نزد مردمان آن زمان است.
در سده حاضر به جز پژوهندگان غربی چون «فیلیپ ژینیو» و «ج.ا.پوپ»، پژوهشگران ایرانی نیز «ارداویرافنامه» را ویرایش و ترجمه هایی به زبان فارسی انجام داده اند که از جمله می توان از «ادیب السلطنه سمیعی» یاد کرد که این متن را به نظم در آورد و «بهرام پژدو» اندیشمند و شاعر زرتشتی نیز آن را به زبان زرتشتی برگرداند. همین طور رشید یاسمی در سال 1314 و مهرداد بهار در سال 1342 ترجمه هایی از این متن پهلوی به زبان و خط فارسی انجام دادند.
کتاب «ارداویرافنامه» متن انتقادی پهلوی، ویراسته کیخسرو دستور جاماسپ جی جاماسپ آسا با مقدمه کتایون مزداپور دارای متن پهلوی و برگردان متن پهلوی به فارسی به صورت نظم است.  

:: دوستان گرامي! براي ياري رساندن در پرورشِ پيامِ اهوراييِ اشو زرتشت دستورِ زير را به قالب بلاگ خود بيافزاييد

:: براي تهيه کتاب ها و منابعِ موردِ نياز در موردِ فرهنگ و انديشه نياکان و دینِ زرتشت مي توانيد در تهران به

کتابفروشيِ فرَوَهَر

 نشاني:خيابان انقلاب، خيابان فلسطين جنوبي، شماره 6 مراجعه نماييد.

:: گاتها را با فرمت PDF از اينجا بر روي سيستم خود ذخيره كنيد:

 دانلود متن گاتاها

نویسندگان وبلاگ:
سرای مهربانان: :: مهربانانی که به سرود زرتشت پيوند می دهند بهترست «بيژن» را آگاه گردانند تا نسبت به افزودن نام بلاگ آنان به سرای مهربانان اقدام کند.
وبسایت های سودمند در زمینه پژوهش در مزدیسنا:
کدهای اضافی :