سرود زرتشت
تارنگاری درباره ی زرتشت ، زرتشتیان و مطالب پیرامون آنها
پیوند به سرود زرتشت
صفحات وبلاگ
نویسنده: بیژن - ۱۳٩۱/۱٠/۸

در دین زرتشت و مزدیسنا به فرد روحانی اصطلاحا موبد یا مغ گفته می‌شود. ریشه کلمه از ترکیب مغبد به معنی فرمانده و مهتر مغان (روحانیون) گرفته شده و اولین موبد کرتیر بوده است.[1]

موبد موبدان یا موبدان موبد نیز نام بزرگترین پیشوای روحانی در دین زرتشتی، در دورهٔ ساسانی بوده است که البته هم اکنون نیز این ترکیب واژگانی در مزدیسنای کنونی کاربرد دارد.

واژهٔ موبد در اوستا به صورت موغو یا مگه و در فارسی باستان موگو و در پهلوی موگ پت و در فارسی موبد گفته می‌شود.

کریستن سن،  دربارهٔ مغان که در دورهٔ ساسانی موبدان خوانده می شده‌اند و نفوذ آنان مطالبی آورده که قسمتی از آن چنین است، مغان در اصل قبیله‌ای از قبایل ماد یا طبقه‌ای از قوم مذکور بودند که ریاست روحانی دین مزدیسنی غیر زرتشتی به آنان تعلق داشت. آنگاه که شریعت زرتشت بر نواحی غرب و جنوب ایران یعنی ماد و پارس مستولی شد و دین باستانی را اصلاح کرد، مغان، رئیس دیانت جدید شدند. در عهد اشکانیان و ساسانیان، معمولاً این طایفه را مغان می خوانده‌اند و افراد این طایفه خود را از یک ریشه می‌دانستند. در زمان ساسانیان روحانیان و نجبای ملوک الطوایف قرین و همدوش یکدیگر بودند و معمولاً در ادوار ضعف و انحطاط دولت برای مخالفت پادشاه همدست می‌شدند. همیشه رؤسای روحانیون از میان طبقهٔ مغان انتخاب می شده‌اند، این طبقه هم به مرور زمان خیلی زیادتر شده بود و به استناد تاریخ افسانه‌آمیزی که داشتند برای خود شجره نسب پر افتخاری ترتیب می‌دادند که از حیث قدمت و شرافت با خاندان‌های بزرگ پهلو می‌زدند. موبدان مدعی بودند که نسب آنان به شاهنشاه داستانی ایران منوچهر می‌رسد.

روحانیون زرتشتی سلسله مراتبی داشتند که بسیار منظم بود اما اطلاع مفصلی از آن داریم. طایفه مجوس که آنان را مغان یا مگوان یا مگوکان گفته‌اند. طبقهٔ روحانیون فرودست را تشکیل می‌داده‌اند، ظاهراً رئیس معابد بزرگ را به لقب مغان مغ می خوانده‌اند، از این طبقه بالاتر مگوپت‌ها (موبدان) بوده اند. سرزمین ایران از حیث دین به مناطق مختلفی تقسیم می‌شد، هر ناحیه را موبدی خاص بود. رئیس همهٔ موبدان، موبد موبدان بود.

اولین بار که نام چنین صاحب مقامی را می‌شنویم آنجایی است که اردشیر یکم شخصی را که ظاهراً ماهداد، نام داشته، به مقام موبدان موبدی نصب کرده‌است. شاید این مقام پیش از اردشیر هم بوده است، لکن اهمیت آن از وقتی بالا گرفت که دین مزدیسنی در کشور ایران صورت رسمی یافت، پس از این شخص نام چند تن از موبد موبدان بزرگ را در دست داریم که یکی بهک، و دیگر آذرباد مهراسپندان که در عهد شاپور دوم می‌زیسته، بعد از او مهروراز و مهرا‌گویذ و مهر شاپور که در عهد بهرام پنجم بوده و دیگر آزاد شاه که در زمان خسرو انوشیروان این مقام را داشته‌است.

ریاست همه امور روحانی، با موبد موبدان بود که در جمیع مسائل به اجرای دین و اصول و فروع عملی آن فتوی می‌داد و ریاست روحانی را در دست داشت.

موبد موبدان غیر از آنچه دربارهٔ مسائل دینی و هدایت معنوی و تعلیمات لازم را معمول می‌داشتند، عزل و نصب پادشاه را نیز در دست داشته و چنانچه پادشاهی طبق تعالیم روحانی اعظم، رفتار نمی‌کرد، نالایق به شمار می‌رفت و بوسیلهٔ موبدان عزل می‌شد. انتخاب پادشاه مخصوص عالی‌ترین نمایندگان طبقات روحانی و سپاهیان و دبیران بود و در صورت اختلاف میان آنان منحصر به موبد موبدان بود. در نامه تنسر در این باره مطالبی آمده‌است.[2]

 منابع

1- بررسیهای تاریخی. شماره مخصوص دوهزار و پانصدمین سال بنیانگذاری شاهنشاهی ایران. مهر 1350 دکتر پرویز رجبی

2- اساطیر و فرهنگ ایران در نوشته‌های پهلوی. ص ۶۲۳ و ص ۶۲۴

نویسنده: بیژن - ۱۳۸٩/۱۱/۸

 برای نخستین‌بار، هشت بانوی زرتشتی به انتخاب انجمن کنکاش موبدان، جهت احراز مقام موبدی برگزیده شدند. به گزارش تارنمای خبری - تحلیلی "برساد"، انجمن موبدان از موبدیار شدنِ هشت بانوی زرتشتی در آینده‌ای نزدیک خبر داد. بر اساس این گزارش، دکتر موبد اردشیر خورشیدیان با اعلام این مطلب، گفت: «از سال‌ها پیش و از زمان موبدان آذرگشسب وشهزادی مساله موبدی بانوان همواره مطرح بوده است، ولی شاید هیچ‌گاه این شرایط پیشنیامد». وی به برابری زنان و مردان در باور زرتشتیان اشارهکرد و افزود: «در طول تاریخ هم اگرچه اسمی از موبدان زن باقی نمانده، ولی همواره زناننقش بزرگی را در نگهداری و پاسداری از دین داشته اند». رئیس انجمن موبدان درباره علت انتخاب این هشت بانو به موبدی گفت: «انجمن موبدان در این زمینهبیشتر به دانش دینی، پاسخگویی شایسته و زیباخوانی اوستا توسط بانوان توجه کرده است». 

انجمن موبدان تصمیم گرفته تا موبدی زنان که یک اصل بازمانده دینی است و اتفاقاً کاملاً منطبق بر پایه‌های باور زرتشتی می‌باشد را اجرا نماید..

 

موبد پدرام سروش‌پور، دیگر هموند انجمن موبدان نیز با تاکید به برابری زنان و مردان در دین زرتشتی در سخنانش به پوروچیستا دختر اشوزرتشت اشاره نمود و گفت: «در گات‌ها، اشوزرتشت دختر خود را پورچیستا نام می‌برد، چیستا بهمعنی دانش دین است و پور یعنی زیاد، پس او دختر خود را دارنده دانش بالای دین نام می‌برد».  

وی در ادامه افزود: «بر این اساس انجمن موبدان تصمیم گرفته تا موبدیزنان که یک اصل بازمانده دینی است و اتفاقا کاملا منطبق بر پایه‌های باور زرتشتیمی‌باشد را اجرا نماید، وی از تنظیم آیین‌نامه جدیدی جهت موبد‌شدن خبر داد که براساس آن بانوان نیز می‌توانند موبد شوند و در ادامه به توضیح نحوه انتخاب این بانوان پرداخت و از معیارهایی چون سابقه و شخصیت اجتماعی، تحصیلات و سوابق پژوهشی و بالاخره آوای خوش اوستا‌خوانی و نگاه زیبا به دین، در این انتخاب سخن گفت.  

از معیارهای تعیین شده برای خانم ها می توان به سابقه و شخصیت اجتماعی، تحصیلات و سوابق پژوهشی و بالاخره آوای خوش اوستا‌خوانی و نگاه زیبا به دین، در این انتخاب سخن گفت

از نگاه "موبد سروش پور" وجود پتانسیل بسیار بالای دانش دینی یکی ازدلایل این انتخاب از سوی انجمن موبدان بوده و با اشاره به برگزاری 17 دوره همایشمانتره توسط کانون دانشجویان زرتشتی گفت: «این برنامه باعث تربیت گروه زیادی ازبانوان شده که هم دین را زیبا درک می‌کنند و هم زیبا بیان می‌کنند». این هموندانجمن موبدان سپس به برگزاری دوره‌های مختلف تکمیلی موبدیاری در یک سال گذشته اشارهکرد و گفت: «درحال حاضر این افراد آزمون‌های نهایی دوره را پشت سر می گذارند تا پس ازآن طی مراسمی رسما به عنوان موبدیار معرفی شده و در لباس موبدی به پاسداری از دینو فرهنگ زرتشتی بپردازند.  

میترا مرادپور، راشین جهانگیری، سرور تاراپوروالا، پروا نمیرانیان، فریبا مالی، بهناز نعیم آبادی، پریا ماوندی و مهرزاد کاویانی از شهرهای تهران، یزد، کرمان و کرج، هشت بانویی هستند که از سوی انجمن موبدان برای موبدی انتخاب شده اند و به زودی در جشنی باشکوه به جرگه موبدیاران خواهند پیوست.

 

منابع:  + پایگاه خبری برساد + برای نخستین‌بار، زنان به مقام موبدی دست خواهند یافت(دکتر شاهین سپنتا/ایران نامه)  + چشم به راه موبدیاران زن باشید (امرداد)

:: دوستان گرامي! براي ياري رساندن در پرورشِ پيامِ اهوراييِ اشو زرتشت دستورِ زير را به قالب بلاگ خود بيافزاييد

:: براي تهيه کتاب ها و منابعِ موردِ نياز در موردِ فرهنگ و انديشه نياکان و دینِ زرتشت مي توانيد در تهران به

کتابفروشيِ فرَوَهَر

 نشاني:خيابان انقلاب، خيابان فلسطين جنوبي، شماره 6 مراجعه نماييد.

:: گاتها را با فرمت PDF از اينجا بر روي سيستم خود ذخيره كنيد:

 دانلود متن گاتاها

نویسندگان وبلاگ:
سرای مهربانان: :: مهربانانی که به سرود زرتشت پيوند می دهند بهترست «بيژن» را آگاه گردانند تا نسبت به افزودن نام بلاگ آنان به سرای مهربانان اقدام کند.
وبسایت های سودمند در زمینه پژوهش در مزدیسنا:
کدهای اضافی :