درباره آیین و زرتشتی گری

درود!

امروز می خواهم از دو اشتباه مهم (سهوی و غیر-سهوی) در کاربردی ترین نشان هایی که به دین زرتشت نسبت می دهند سخن بگویم. البته شاید چنین آغازی کمی عجیب بنظر برسد. اینروزها از چیزهایی که در وبلاگشهر میبینم اینست که برخی، دین زرتشت را «آیین زرتشت» و گاهی نیز «زرتشتی گری» می خوانند و می نویسند. این یک اشتباه است، یک اشتباه ترجمه ای-نگارشی.

اینروزها «آیین» ، واژه و استعاره ی محبوب مترجمان دین پژوه است، بویژه مترجمانی که دستی در ترجمه ی کتابهای ادیان غیر ابراهیمی دارند. وسعت کاذبِ واژهء "آیین"، چه در عرصه فهم و چه دلالت (بمعناى شاعرانگى ، کوچکی و مهربانی اش نسبت به دین) بالقوه قادر است همه چیز را بپوشاند، یکدست کند و طبیعى سازد. بنوعی می شود گفت؛ در روش ترجمه ای آنها، ایده ی آشتى-جویى و صلح با "مفهوم آیین" گره خورده است. چرا که در "آیین" بناست همه چیز آرام و ذآ-ذن-وار باشد، همه چیز مهربانانه سر جاى خودش باشد. مردم هم گویی طنین صداى آیین را در گوشهایشان خوشتر دارند. 

 اندیشه ای که میکوشد دین زرتشت را آیین زرتشت جا بیندازد و چنین وانمود کند که «این اصلا دین نیست» بلکه یک آیین است، بخطا رفته است. کسانی هم که می خواهند با این کاربست، آنرا تا حد آیینهای درویشی و «دم را غنیمت شمار و خوش باش»  تنزل دهند نیز به بیراهه رفته اند، چرا که مفاهیم و حجم دین زرتشت با هیچیک ازین ادعاها منطبق نیست. معمولا در دگم بودن و پافشارى بر یک باور بظاهر منسوخ، حقیقت بیشترى نهفته است تا در رهیافت هاى همه-گرا که معجونى اند از دیدگاه ها و گفتارهاى رنگارنگ. بنابراین گفتار یک فقیه متعصب و سرسخت، در قیاس با سخنان ظاهرا جامع و روشن بینانه کسانى مثل پائولو کوئیلو یا الهى قمشه اى، بیشتر واجد رگه اى از حقیقت است. حقیقتِ امر کلى ریشه در نوعى یکسو-نگرى، وسواس و پافشارى دارد. این نکته پیوند میان حقیقت و گونه اى زهد را نشان مى دهد. 

این سیر ، روش اخته کردن یک دین است و کوچک کردن آن تا حد یک آیین. البته در جامعه ای که انسانها روزبروز بیشتر بسمت ماشینیزه و اخته کردن محیط خود پیش می روند این کار یک امر اجتناب ناپذیر است، فرهنگ اخته شده شیفته ی دین اخته شده است. تا اینجا روی سخنم با کسانی بود که کین ورزانه دین زرتشت را آیین می نامند. 

 آیین دارای معانی گونه گونیست. معانیی که «حسن عمید» برای آن شمرده اینهاست:

  «aadvَen» آئین: دستور،روش، رسم و عادت،نظم و قاعده،سنت،کیش|| زیب و زینت و آرایش.

آیین معمولا یک سلسله کارهای باقاعده و روشمند است و مخصوصا نظم زمانی خاص خودش را دارد. هیچگاه یک آیین نمی تواند همه ی موجودیت یک دین باشد. دین میتواند دارای مجموعه ای از آیین ها باشد اما آیین نمی تواند مجموعه ای باشد از دین ها. پس ما نمی توانیم به «آیین نوروز» بگوییم دین نوروز. تفاوت ایندو درست از همینجاست. مسئله اینست که دین و آیین دو هویت و دو موجودیت جداگانه دارند و روا نیست با اشتباهات ترجمه ای و یا گاهاً جهتِ تنوع و تفاوت نگارشی ایندو را با هم یکی کنیم یا بجای یکدیگر در متن بکارشان بگیریم.

کاربرد زرتشتی-گری نیز جریان جالبیست. اصولا پسوند «گر» را در مورد ادیان بکار نمی گیرند چرا که مفهومی شغل-وار و بازاری به آن دین داده و ارزش آن دین را بلحاظ معنوی تنزل می دهد. بهمین روال، نسبت دادن اسلامیگری، بودایی گری و مسیحیگری نیز به پیروان این ادیان نارواست. می اندیشم که «مزدیسنا» جایگزین مناسبی می تواند برای واژه ی زرتشتیگری باشد.

خوش باشید

/ 21 نظر / 35 بازدید
نمایش نظرات قبلی
حمیدرضا

با درود بر شما ایرانی پاک نژاد در پی بی توجهی برخی از مسئولان فرهنگی کشور(( نه همگی )) نسبت به تمدن گرانقدر سرزمین سبزمان ایران بیایید با درج کلام گوهربار حکیم فردوسی بر روی وبلاگ و یا وب سایت خود ، پاسداری از فرهنگ پارس را به آنان بیاموزیم . (( چو ایران نباشد تن من مباد )) درود بر ایرانی مسلمان ، مسیحی ، یهودی ، زردشتی و ... حتی ... اگر توانستید این پیام را برای دوستانتان هم بفرستید . با سپاس . پیروز باشید . وعده ی ما شانزدهم مهرماه (( جشن مهرگان )) .

آذرپاد بهرام

درود بر یاران اهورایی،زرتشت این چهرهء تابناک آسمان یگانه پرستی و نیز پیروان او،از ابتدا در معرض اهانت و افتراء از سوی شب پرستان واقع گردیده اند،آنان که هرگز یارای نگرش به چنین خورشید درخشانی را نداشته اند،همیشه با سلاح تهمت و آلایش به جنگ ناجوانمردانه با جوانمردان برخاسته اند.یکی از این اتهامات،که متاسفانه در باور بسیاری از مردم نیز جای گرفته،تهمت ازدواج زرتشتیان با محارم خویش می باشد.تهمتی که هرگز و در هیچ دوره ای رنگ واقعیت به خود نداشته است.آتشکدهء زرتشت با مطلبی تحقیقی تحت عنوان:«ازدواج با محارم،تهمتی ناروا بر آیین زرتشت»سعی در ارائهء استدلالی گمان شکن در این مورد داشته و ریشه های این موضوع را بررسی می نماید.در آتشکدهء زرتشت،من تو را چشم در راهم.بدرود.

حمید

با درود بر شما هم ميهن ارجمند زرتشت يعنی نخستين پرچم دار راستی و يگانه پرستی ؛ زرتشت یعنی پیامبر خدایی که شیطان آفرین نیست ؛ زرتشت یعنی پادشاهی خرد بر هستی ؛ زرتشت یعنی آزادی در گزینش ؛ زرتشت یعنی همه نیکی . پیروز و سر افراز باشید . پاینده ایران و ایرنی و زبان پارسی و آیین بهی .

چوبینه

بعلت مشکلات تکنیکی ! متاسفانه پیام شما در سایت من پاک شده.

فريد

درود بر برادرم من فريد هستم و از طريق احسان با برادرم آشنا شدم .پیش از این پیامی را برایتان فرستادم . امیدوارم به دست شخص خودتان رسیده باشد . این بار پیامم را اینجا می گذارم و منتظر تماس شما می مانم .

شهریار

پروردگارا . تو را سپاس ميگوييم كه به ما روان و خرد پاك دادي تا با انديشه و گفتار و كردار نيك شادماني و اسايش و مهرورزي را در جهان بگسترانيم. ( زرتشت بزرگ) واقعا لذت بردم به کارت ادامه بده راهت پر رهرو باد قدمهايت استوار اگه خواستی به من سری بزن

کيارش

سلام مانی جان.من کيارش هستم.ميخواستم اگه ممکنه باهم تبادل اطلاعات داشته باشيم.منتظر جوابت هستم.موفق باشی

خورشید

سلام دوست عزیز. از این همه نکته سنجی تان ممنونم. خسته نباشید

سپنتا

درود بر شما دوست گرامی چند سالی است در حوزه ادیان مشغول تحقیقم. با مطلبی که فرمودی موافق نیستم، و برای آیین زرتشت نام دین را بردن اندکی جفا به ادیان بزرگی همچون یهود و مسیحیت و اسلام است. برای رفع مشکل ابتدا باید تعریفی از دین ارائه داد و بعد از آن سنجید که آیا آیین زرشت را می توان در زمره ادیان بحساب آورد یا نه... البته با دوستان زیادی برخورد کردم که به علت علمی نبودن کلامشان و سخن از روی تعصب، از هم کلام شدن با ایشان خودداری نمودم. امید که شما نیز از تعصب بدور باشید. بدرود...

ایران کهن

باسلام و عرض ادب و تشکر از شما در صورت تمایل برای تبادل لینک به بنده اطلاع دهید خوشحال میشم