اهورا مزدا

 

واژه ایکه زرتشت در اوستا (گاتاها) برای خدای یگانه به کار برده اهورامزدا است. در آغازبیشتر نیایشها این عبارت به چشم می خورد: «خشنوتره اهورهه مزدا» یعنی به خشنودیاهورامزدا. در گاتاها گاهی اهورامزدا جدا از هم بکار رفته است؛ مثلاً در یسنای ۲۸بند اول، مزدا آمده است. در بند هشتم همین یسن ابتدا اهورا و پس ازچندین کلمه فاصله، مزدا آمده است. در بند ششم برعکس اول مزدا و پس از چند جمله،اهورا دیده می شود. در بند دوم مزدا-اهورا به کار برده شده است. در سراسر گاتاها هر جا، این دو واژه با هم آمده است، مزدا مقدم بر اهورا است. در یسنا ۲۸ بند اول زرتشتمی گوید: « ای مزدا ! بهنگام نیایش با دستهای بر افراشته برای همه آفرینش سپند مینو خواستار رامش و پناه و شادمانیم».

 چرا گاهی نام مزدا مقدم بر اهورا آمده و گاهی برعکس. و دیگر اینکه اردیبهشت و خورداد و امرداد و دیگر نامها چیستند یا کیستند که زرتشت به ستایش آنها می پردازد.

 

 در سایر بخشهای اوستا بر عکس گاتاها هر جا که این دوواژه با هم آمده، اهورا مقدم بر مزدا است البته در بعضی قسمتهای اوستا نیز مزدااهورا آمده است. در سنگ نوشته های میخی نیز بیشتر اهورا مقدم بر مزدا میباشد. مسئله ی مهمی که هنگام خواندن گاتها ممکنست ذهن پژوهشگر را بخود مشغول کند اینست که چرا گاهی نام مزدا مقدم بر اهورا آمده و گاهی برعکس. و دیگر اینکه اردیبهشت و خورداد و امرداد و دیگر نامها چیستند یا کیستند که زرتشت به ستایش آنها می پردازد. پاسخ پرسش نخست را بعدتر خواهم داد اما در مورد پاسخ دوم ، یک دیدگاه اینست که آنها همان امشاسپندان و مقدسان بی مرگ هستند که بنوعی در حکم فرشتگانند در ادیان دیگر. اما بدیدگاه من این مسئله در اثر بدفهمی در ترجمه متون اوستایی و خوانش متن امروزین گاتها پیش می اید و بی توجهی به شعر-گونه بودن و سرود بودن گاهانِ ابتداییست که باعث چنین بدفهمی هایی میشود. در ادامه چند مورد مرتبط دیگر بآن را که لازمست توضیح میدهم و دوباره بحث را (که گمان نکنم در یک یادداشت بگنجد) پی می گیرم.
«مزدا» در بعضی بندهای گاتاها به معنی حافظه و به حافظه سپردن و به یادداشتن است. این واژه در سانسکریت مذس، به معنی دانش و هوش می باشد. بنابراین وقتیکه مزدا برای خدا به کار برده شده است از آن معنی هوشیار و آگاه و دانا برداشت کردهاند. پس اهورا مزدا به معنی سرور دانا است. اهورامزدا خالق و داور همه ی چیزهای مادی و مینوی است. او با اندیشیدن همه چیز را هستی می بخشد پس در واقع او از عدم می آفریند و با خود تنهاست. هستی کل، بهیچ روی بوسیله نیروهای اهریمنی محدود نمی شود و هیچ چیزی قدرت مقابله با او و توانایی محدود کردنش را ندارد. او یک بیکرانه ی مطلق است. البته پس از اشو زرتشت، اندیشه ی رویارویی و مقابله ی نیروهای اهریمنی با اهورا مزدا نیز بذهن برخی راه یافت و باعث کج روی ها و بد فهمی هایی در دین شد که یک پژوهشگر امروزی بهیچ روی نباید دوباره مرتکب این اشتباه فاحش در فهم اهورامزدا شود بلکه باید بتعریف های خود اشو زرتشت در گاهان استناد کند. اهورا مزدا ؛ «سپنته مینیو» یعنی مقدس ترین روان و خالق همه چیز است. وی همچنین «وهومنه»یعنی منش و اندیشه نیک و «اشه وهشته» یعنی بهترین حقیقت دادگری است.

 

اهورامزدا خیرخواه بندگانش است و ستایش ایشان را می شنود. همچنین در یسنای ۴۴ آمدهاست که او خالق همه چیز است و همه چیز به او وابسته است. او همه چیزرا می داند چراکه او «مزدا» است. زرتشتخدایش را می بیند و کلمات او را می شنود. او ازخدا می خواهد تا با او سخن بگوید.

 

 

 

 اهورا مزدا ؛ «سپنته مینیو» یعنی مقدس ترین روان و خالق همه چیز است. وی همچنین «وهومنه»یعنی منش و اندیشه نیک و «اشه وهشته» یعنی بهترین حقیقت دادگری است. وی «خشثرهویرنه» بگویش امروزی شهریور یعنی شهریاری و پادشاهیست که باید انتخاب و برگزیده شود. «سپنته آرمیتی» است یعنیپارسایی مقدس. «هورتات» بگویش امروزی خورداد، جامعیت و رسایی و «امرتات» جاودانگی و بی مرگی است. او «اشه» یعنی راستی و درستی و قانون ایزدی و پاکی است و ۱۰۸ بار در گاتاهاتکرار شده است کلمه «اشو» نیز از همین ریشه است که تنها برای زرتشت بکار رفته که اشون ترین اشونان است. وهومنه مرکب از «وهو» و «منه» بهمعنی خوب منش می باشد. کلمه خوب فارسی و «وهو» اوستایی همریشه اند. منش با «منه»اوستایی از یک ریشه است. وهومنه را به نیک نهاد و یا پاک سرشت می‌توان ترجمهکرد. وهومنه و یا «وهیشتومنه» هر دو دارای یک معنی است و تقریباً ۱۳۰ بار درگاتاها تکرار شده است. خشتره یعنی کشور و توانایی و خسروی، کلمه شهر و شهریاری هردو از خشتر اوستایی است. «آرمئتی» به معنای بردباری و فروتنی و مهر و اخلاص است.هئورتات یعنی رسایی و سلامت و عافیت. «أ» در امرتات از ادات نفی است و مرتات بهمعنای مرگ است و در مجموع به معنای بی مرگی و جاودانی است. این کلمات را به ترتیباردیبهشت، بهمن، شهریور، سپندارمزد، خورداد و امرداد می گوییم. نزد زرتشتیان این ششکلمه علاوه بر اسم ماهها اسم شش روز از سی روز ماه در تقویم ایشان است. همه ی این کلمات ازمجردات است و صفات اهورامزدا است و نه چیزی جدا ازو و دارای اختیار. البته بعدها این مسئله برای برخی باعث بدفهمی شد بطوریکه این شش صفت را از خداوند جدا کردند و انها را در نظامی بسته قرار دادند و بصورت فرشته در اوردند. مثل ملائکه در تورات،بطوریکه تفکیک این دو از هم بسیار مشکل است و در خواندن گاتاها (بدلیل ترجمه ای بودن آن از متون اوستایی) باید بسیار توجه داشت. کسیکه به ضد دروغ پرست با زبان و اندیشه و دست، ستیزگی کند؛ خوشنودی مزدا اهورا را به جایآورد.
ویلدورانت درباره صفات اهورامزدا با تکیه بر سخنان اشو زرتشت در گاتاها می گوید:

 

مقصود ازاین منش پاک، عقل انسانی نیست بلکه منظور حکمت الهی است، که تقریباً با لوگوس یا کلمه «الله» اختلافی ندارد و اهورامزدا آن را وسیله آفرینش کائنات قرار می دهد،زرتشت برای اهورا مزدا هفت جلوه یا هفت صفت بر می شمارد که عبارت است از: نور، منشپاک، راستی، قدرت، تقوا، خیر و فناناپذیری ولی پیروان وی چون به شرک و پرستیدنربهای متعدد عادت داشتند، به این صفات رنگ اشخاص دادند و آنها را «امشاسپندان» یاقدیسان جاودانی نام نهادند و چنان معتقد شدند که این امشاسپندان زیر نظر اهورا مزداجهان را می‌آفریند و بر آن تسلط دارند؛ به این ترتیب بود که یکتا پرستی عالی موسساین دین در میان مردم به صورت شرک درآمد؛ این کاری است که پیش از آن در دین مسیحیصورت گرفت. علاوه بر ارواح مقدس امشاسپندان، پارسیان به فرشتگان نیز معتقد بودند وچنان می پنداشتند که زن و مرد و خرد و کلان، فرشته نگاهبان خاصی برای خود دارد.

 

 
از نظرزرتشت تنها اهورامزدا شایسته پرستش است. همچنین در  (یسنا ۳۳، بند ۲)  می گوید: «کسی کهبه ضد دروغپرست با زبان و اندیشه و دست ستیزگی کند، خوشنودی مزدا اهورا را به جایآورد.» زرتشت عظمت و جبروت را مختص اهورامزدا می داند و او راآفریننده یکتا و خداوند توانا می داند. وی در یسنا ۴۴ با یک زبان شاعرانه سئوالاتی بنیادین را برای شناخت آفریدگار مطرح میکند:

 

 «از تو می پرسم ای اهورامزدا! کیست پدر راستی؟ کیستنخستین کسی که راه سیر خورشید و ستاره بنمود؟ از کیست که ماه گاه تهی است و گاهی پر؟کیست نگهدار زمین در پایین و سپهر در بالا؟ کیست آفریننده آب و گیاه؟ کیست که بهباد و ابر تند روی آموخت؟ کیست آفریننده روشنایی سود بخش و تاریکی، کیست که خواب وبیداری آورد؟ کیست که بامداد و نیمروز و شب قرار داد و دینداران را به ادای فریضهگماشت؟ کیست آفریننده  مهر و محبت آرمئتی؟ کیست که از روی دانش و خرد احترامپدر در دل پسر نهاد؟»  اهورامزدا خالق و داور همه ی چیزهای مادی و مینوی است. او با اندیشیدن همه چیز را هستی می بخشد پس در واقع او از عدم می آفریند و با خود تنهاست.

 

 پس از تمام این پرسشها زرتشت در پاسخ چنین می گوید: «من می کوشم ای مزدا، که تو را به توسط خرد مقدس آفریدگار کل به درستی بشناسم.» او میکوشد انجام کنش شناخت را به بهترین وسیله ی شناخت یعنی وهومن به انجام رساند که اول بار از دست اهورا دریافت داشته است. پس از فهم مسئله، اشو زرتشت با درخواست فوری «وهومنه» اقرار به دین می کند و برآن میشود تا دشمن حقیقی دروغ و حامی قدرتمندی برای «اشه» باشد تا تعادل و خوشبختی در جهان حکمفرما شود.


از این رو،با توجه به سخنان زرتشت در گاتاها، می توان اذعان کرد که او، به خدایی یکتا و قادریمطلق که خالق همه چیز است اعتقاد داشت. یعنی زرتشت هم توحید ذاتی و هم توحیدخالقی را باور داشت.

 

خوش باشید/

+ دوستان! لطفا سعی کنید در حد امکان، پیشنهادات یا پرسشهای خودتان را برای من ایمیل کنید. بهر روی ازین پس به کامنتها در کامنت-دانی و به ایمیلها با ایمیل پاسخ خواهم داد و سعی خواهم کرد تا به همه ی پرسشها  در حدِ توان پاسخ دهم.

/ 33 نظر / 169 بازدید
نمایش نظرات قبلی
اشکان

سلام مطالب شما را دنبال ميکنم خوشحال ميشوم به من هم سر بزنيد

نازنين

بادرود...مانی جان تارنگارم بروز شد چشم براه نيک اندشی شما هستم با آرزوی سربلندی وبهروزی شما

بابک خرمدين

با درود خدمت شما هموطن گرامی بلاگ شما در وبلاگ من لينک شد ، از شما خواهشمند هستم که بلاگ من را با نام ( سرزمين پدری ) در بلاگتان لينک بفرمائيد .لطفا پس لينک کردن بلاگم برای من پيام بگذاريد با تشکر از شما : بابک خرمدين

دختر ننه دريا

دوباره زاغه نشينان به زاغه برگشتن دوباره طاهره ها از گرسنگي مردن دوباره راضيه بر فقر خويش راضي شد. دوباره نفير ديو كشت عاشقان آزادي دوباره ساده ترين حرف تير باران شد دوباره هر چه كشتيم پنبه شد در باد دوباره هر چه زمين بود گور ياران شد

دختر ننه دريا

اگه من منم و اگه تو تويي چرا من من با توي تو براي عدالت ما نشويم.

سلمان

باسلام به دین زرتشت و تمامیه افراد و اعتقادات. من خیلی دوست دارم که به این دین وارد بشوم ولی اطلاعات کافی ندارم . مرا یارییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییی کنیییییییییییییییییییییددددددددددددددددددددددد. با تشکر - سلمان از تهران

سلمان

salimon_delta@yahoo.com

یگانه

واقعا عالیه سایتتون

یگانه

من عاشق زرتشت و تاریخ ایرانم از اسلام و عرباهم حالم به هم میخوره

تایسون

امیدوارم دین اجدادم جهانی بشه مثل سابق